Haydovchilik guvohnomasi
Xorijiy haydovchilik guvohnomasini almashtirish
Xorijiy haydovchilik guvohnomasi Rossiyada bir yildan keyin amal qilishdan to'xtaydi. Yil odam yashash guvohnomasini yoki Rossiya fuqaroligini olgan sanadan hisoblanadi. Xorijiy guvohnomasi bor Rossiya fuqarosi uchun esa — guvohnoma olingandan keyin mamlakatga birinchi kirgan sanadan. Bu 10.12.1995-yildagi 196-FZ sonli Federal qonunning 25-moddasi 12.1-bandida yozilgan.
Ish esa alohida va qattiqroq: xorijiy guvohnoma bilan haydovchi bo'lib ishlash umuman mumkin emas, hech qanday bir yilsiz. Bu o'sha moddaning 13-bandi. Istisno Qirg'iziston fuqarolari va qonunchiligida rus tili rasmiy til deb belgilangan davlatlar fuqarolari uchun qilingan — ular o'z davlati guvohnomasi bilan ishlashi mumkin.
«Imtihonsiz yil» tugadi. 2024-yil 1-apreldan oldin yashash guvohnomasi yoki fuqarolik olganlarga 10.07.2023-yildagi 313-FZ sonli qonun imtihonsiz almashtirish uchun bir yil bergan edi. Bu muddat 2025-yil 1-aprelda tugadi. Hozir almashtirish faqat imtihon orqali boradi.
O‘z muddatingizni hisoblang
Aniq maʼlum boʻlgan narsalar
Nima topshirish toifaga bog'liq.
- M, A, B, BE va A1, B1 kichik toifalari — faqat nazariy imtihon. Kasbiy ta'lim olish shart emas (196-FZ qonunning 25-moddasi 18.3-bandi).
- C, D, CE, DE va C1, D1, C1E, D1E kichik toifalari — nazariya va amaliyot, ulardan oldin rossiyalik tashkilotda malaka imtihoni bilan kasbiy ta'lim majburiy (18.4-band).
- Qirg'iziston va rus tili rasmiy bo'lgan davlatlar fuqarolari uchun o'sha C, D, CE, DE toifalariga ham faqat nazariy imtihon (18.2-band).
Agar guvohnomada bir necha toifa bo'lsa, imtihonlar ularning eng yuqorisiga yoki egasining arizasiga ko'ra istalgan biriga topshiriladi.
Kimga umuman almashtirish kerak emas. Rossiya fuqarolari va Belarusda berilgan guvohnomasi bor Belarus fuqarolari: ularning guvohnomasi haqiqiy bo'lib qolaveradi, rossiya guvohnomasi esa imtihonsiz beriladi (24.10.2014-yildagi 1097-sonli hukumat qarori bilan tasdiqlangan Qoidalarning 40(1)-bandi).
Kimga esa bermaydilar. Agar guvohnoma Rossiya bilan birga yo'l harakati xavfsizligi bo'yicha xalqaro shartnomalarda qatnashmaydigan davlatda berilgan bo'lsa, uning asosida rossiya guvohnomasi umuman berilmaydi (25-modda 18-band). Yo'qolgan yoki o'g'irlangan xorijiy guvohnoma o'rniga ham berilmaydi (9-band).
Bu qanday tekshiriladi
Nazariy imtihon nimani tekshiradi — Qoidalarning 12-bandidagi ro'yxat:
- Rossiya Federatsiyasining Yo'l harakati qoidalari;
- transport vositalarini ekspluatatsiyaga qo'yish bo'yicha Asosiy qoidalar;
- haydovchilarning jinoiy, ma'muriy va fuqarolik javobgarligi to'g'risidagi qonunchilik;
- xavfsiz boshqarish asoslari;
- yo'l-transport hodisasida jabrlanganlarga birinchi yordam ko'rsatish tartibi.
Biletda nechta savol borligi, nechta xatoga yo'l qo'yilishi va necha daqiqa berilishi endi ma'lum: IIV buyrug'i o'qildi. Hukumat qarori bu raqamlarni aytmaydi — u topshiriqlar to'plamining mazmunini IIVga beradi. Biz buyrugʻning oʻzini topdik va oʻqidik: 20.02.2021 yildagi 80-son, 130–139-bandlar, — va bilet tuzilishi toʻliq mashqchi sahifasida yozilgan. U yerdagi asosiy narsa «20 ta savol» emas, balki deyarli hech kim bilmaydigan ikki narsa: BITTA tematik blokdagi ikkita xato — bu allaqachon «topshirmadi», va oʻtkazib yuborilgan savol notoʻgʻri javob kabi xato hisoblanadi.
Biz hamon yozmaydigan narsa — toʻplamda jami nechta savol borligi: reglament buni aytmaydi, toʻplamni IIV yuritadi, begona saytdan olingan raqam esa begona saytdan olingan raqamligicha qoladi.
Qayta topshirish — Qoidalarning 11(2)-bandidagi raqamlar, va ular ko'ringanidan muhimroq:
- nazariyani topshira olmadingiz — qayta topshirish 7 kundan erta emas va 30 kalendar kundan kech emas;
- uchinchi va undan keyingi urinishlarda topshira olmasangiz — 6 oydan erta emas va 9 oydan kech emas;
- amaliy imtihon nazariya topshirilgan kundan 60 kundan kech emas tayinlanadi;
- nazariya topshirilgandan keyin 6 oy ichida amaliyotni topshira olmasangiz, nazariyani qaytadan topshirishga to'g'ri keladi.
Uchinchi muvaffaqiyatsizlikdan keyingi olti oy kutish — bu haydovchi bo'lib ishlash huquqisiz olti oy. Aynan shuning uchun xatolarni oldindan tushunib olish arzonroq.
Qanday hujjatlar kerak
Rossiya guvohnomasini olish uchun hujjatlar — Qoidalarning 39-bandi:
- ariza;
- pasport yoki shaxsni tasdiqlovchi boshqa hujjat;
- qarshi ko'rsatmalar yo'qligi haqida tibbiy xulosa;
- xorijiy milliy haydovchilik guvohnomasi;
- chet tilida tuzilgan hujjatlarning notarial tasdiqlangan rus tiliga tarjimasi;
- malaka hujjati — C, D, CE, DE toifalari va kichik toifalariga nazariya va amaliyot topshiradiganlar uchun.
Tarjima yana bir holatda kerak: xalqaro shartnoma bo'yicha berilmagan guvohnoma faqat rus tiliga tasdiqlangan tarjima bilan birga taqdim etilsa yoki undagi barcha yozuvlar rus tilida bo'lsa haqiqiy deb tan olinadi (25-modda 15-band).
Nazariya rus tilida topshiriladi, va uni yo'lni bilmagani uchun yiqitishmaydi. O'n besh yil haydayotgan odam so'zlarga qoqiladi: «yo'l berish», «ustunlik», «yetarli ko'rinmaslik» — bularning Qoidalarda aniq ma'nosi bor, kundalik so'zlar emas.
Yo'l harakati qoidalari mashqchisi — 30 ta savol, va har bir noto'g'ri variant tahlil qilinadi. Har bir savolda Qoidalarning bandi raqami va undan so'zma-so'z iqtibos turadi: mashqchi bilan bahslashish mumkin, qonun matni bilan — yo'q.
Oʻzingizni sinangKoʻp beriladigan savollar
Guvohnomam aniq qachon haqiqiy bo'lmay qoladi?
Yashash guvohnomasi yoki Rossiya fuqaroligini olgan sanadan bir yil o'tgach. Agar siz Rossiya fuqarosi bo'lsangiz va guvohnomani chet elda olgan bo'lsangiz — shundan keyin Rossiyaga birinchi kirganingizdan bir yil o'tgach.
Menda Belarus guvohnomasi bor. Uni almashtirish kerakmi?
Yo'q. Rossiya va Belarus fuqarolariga Belarus guvohnomasi asosida rossiya guvohnomasi imtihonsiz beriladi, guvohnomaning o'zi esa haqiqiy bo'lib qolaveradi.
Men haydovchi bo'lib ishlayman. Shu yil davomida o'z guvohnomam bilan yura olamanmi?
Yo'q. Xorijiy guvohnoma bilan ishlash taqiqi darhol amal qiladi va yilni kutmaydi. Istisno — Qirg'iziston va rus tili rasmiy bo'lgan davlatlar fuqarolari, o'z davlati guvohnomasi bilan.
Menda C toifasi. Bitta nazariya yetadimi?
Agar siz Qirg'iziston va rus tili rasmiy bo'lgan davlatlar uchun istisnoga tushmasangiz, yo'q. C, D, CE, DE toifalari uchun rossiyalik tashkilotda kasbiy ta'lim, keyin nazariya va amaliyot kerak.
Necha marta qayta topshirish mumkin?
Qonun urinishlar sonini cheklamaydi, lekin muddatlarni cheklaydi: uchinchi va har bir keyingi muvaffaqiyatsizlikdan keyin keyingi urinish 6 oydan erta emas.
Hujjatlarni tarjima qilish kerakmi?
Ha. Chet tilida tuzilgan hujjatlarning tarjimasi notarial tasdiqlangan bo'lishi kerak. Bu Qoidalarning 39-bandida yozilgan.
Normalar 2026-yil 22-sentyabrda 10.12.1995-yildagi 196-FZ sonli Federal qonun (25 va 26-moddalar), 10.07.2023-yildagi 313-FZ sonli Federal qonun va 22.06.2026-yildagi tahrirdagi 24.10.2014-yildagi 1097-sonli hukumat qarori matnlari bo'yicha tekshirildi. Har bir hujjatning matni bizda saqlanadi, bu sahifadagi har bir raqam unga solishtiriladi.
