Sinov imtihonga tayyorgarlik

Rus tili: patent imtihoni uchun topshiriqlar

Bu yerda faqat rus tili — patent imtihonining eng katta moduli. Undan yigirma ikkitadan oʻn bitta topshiriq, yaʼni ishning aynan yarmi, va imtihon koʻpincha aynan shu yerda yiqiladi.

Modul ichida toʻrt qism bor: tinglash, oʻqish, yozish, leksika va grammatika. Imtihonda ular oʻn bitta, bu yerda yigirma beshta — butun bankimiz: tinglash bitta toʻplam, qolgani uchta. Tinglash Rosobrnadzorning rasmiy namunaviy variantidagi haqiqiy yozuvlar bilan — manba topshiriqlar tagida koʻrsatilgan. Imtihonda yozuv ikki marta qoʻyiladi va uni toʻxtatib boʻlmaydi; bu yerda esa xohlagancha tinglang.

Javob va tahlil bilan savollar

Tinglash

  1. Прослушайте объявление.

    Matn va yozuv bizniki, nutq sintezatori oʻqiydi. Imtihonda yozuvni diktorlar oʻqiydi.

    В воскресенье магазин закрывается

    Tinglash

    Eʼlonda aytilgan: «har kuni ertalab sakkizdan kechki oʻngacha ishlaydi. Yakshanba kuni biz erta — kechki sakkizda yopamiz». Usul shunday: eʼlonda ikki vaqt aytilsa, biri deyarli doim istisno — «bundan tashqari», «yakshanbada esa», «erta» soʻzlarini eshiting.

  2. Прослушайте то же объявление.

    Matn va yozuv bizniki, nutq sintezatori oʻqiydi. Imtihonda yozuvni diktorlar oʻqiydi.

    Покупку можно оплатить

    Tinglash

    Eʼlonning oxirgi gapi: «Xaridni karta yoki naqd pul bilan toʻlash mumkin». Usul shunday: eʼlonlarda «faqat» soʻzi maʼnoni butunlay oʻzgartiradi, va agar siz uni eshitmagan boʻlsangiz — demak, u yerda boʻlmagan. Oʻzingiz qoʻshmang.

  3. Прослушайте диалог.

    Matn va yozuv bizniki, nutq sintezatori oʻqiydi. Imtihonda yozuvni diktorlar oʻqiydi.

    Человек ищет

    Tinglash

    Dialogning birinchi gapi: «kadrlar boʻlimi qayerda, aytib yubormaysizmi?» Javob — «Ikkinchi qavatda, ikki yuz beshinchi xona». Usul shunday: qisqa dialogda izlanayotgan narsa eng birinchi savolda aytiladi — boshini oʻtkazib yuborsangiz, qolgani yordam bermaydi.

  4. Прослушайте тот же диалог.

    Matn va yozuv bizniki, nutq sintezatori oʻqiydi. Imtihonda yozuvni diktorlar oʻqiydi.

    С собой надо взять

    Tinglash

    Dialog oxirida: «Pasport va patent. Patentsiz shartnoma rasmiylashtirilmaydi». Usul shunday: oʻzingiz bilan nima olish soʻralsa, javob deyarli doim sanab oʻtish — «va» bogʻlovchisini eshiting va narsalarni sanang, bittasini tanlamang.

Matnni sintezator oʻqiydi

Oʻqish, yozish, leksika va grammatika

  1. Выберите правильный вариант: «Завтра я ___ к врачу».

    Tinglash

    «Вчера», «сейчас», «завтра» soʻzlari butun gapning zamonini belgilaydi, feʼl ular bilan moslashishi shart. Imtihonda bunday yordamchi soʻz deyarli doim boʻladi — avval oʻshani toping, javob oʻzi aniqlanadi.

  2. Выберите слово по смыслу: «Человек, который лечит людей, — это ___».

    Tinglash

    Kasb nomlari imtihonda tez-tez soʻraladi va deyarli doim harakat orqali: davolaydi — врач, oʻqitadi — учитель, sotadi — продавец. Koʻp nomlar feʼldan yasaladi, bu esa maslahat: «водитель» — «водить» dan.

  3. Выберите правильный вариант: «Он работает ___ заводе».

    Tinglash

    Rus tilida joy yuklamasi mantiqdan kelib chiqmaydi: в больнице, ammo на заводе. «На» uchun qisqa roʻyxat: на заводе, на фабрике, на почте, на вокзале, на рынке, на работе, на улице. Qolganlari koʻpincha «в» bilan.

  4. Выберите правильный вариант: «Мне ___ помощь».

    Tinglash

    «Нужен» soʻzi kerak boʻlgan narsaning jinsiga qarab oʻzgaradi: нужен паспорт, нужна помощь, нужно время, нужны документы. Kimga kerak boʻlsa, u joʻnalish kelishigida turadi: мне, ему. Shaklni «мне» ga emas, otga qarab tekshiring.

  5. Прочитайте объявление: «Лифт не работает. Приносим извинения». Что нужно сделать, чтобы попасть на пятый этаж?

    Tinglash

    «Не работает» — narsa buzilgan va undan foydalanib boʻlmaydi degani. Bunday eʼlonlar lift, bankomat va toʻlov terminallariga osiladi. «Приносим извинения» — muloyim ibora, u maʼnoni oʻzgartirmaydi.

  6. Прочитайте объявление в поликлинике: «Талоны к терапевту выдаются в регистратуре». Куда нужно подойти за талоном?

    Tinglash

    Регистратура — poliklinika kiraverishidagi peshtaxta, u yerda shifokorga yozadilar va talon beradilar. Soʻzni ikki qoʻshnisi bilan eslab qoling: «кабинет» — shifokor qabul qiladigan xona, «расписание» — qabul soatlari.

  7. Вы заполняете бланк. В строке «Фамилия» нужно написать:

    Tinglash

    Familiya, ism va otasining ismi har qanday blankada pasport va uning notarial tarjimasidagi kabi — harfma-harf yoziladi. Tarjimada bir xil, blankada boshqacha boʻlsa, hujjatlar qaytariladi: davlat organi uchun bu ikki xil odam.

  8. Прочитайте вывеску: «РЕМОНТ ОБУВИ». Что здесь делают?

    Tinglash

    «Ремонт» tuzatishni bildiradi. Peshtoqlarda bu soʻz tez-tez uchraydi: ремонт обуви, ремонт телефонов, ремонт одежды. Uni peshtoqda tanish yozishdan muhimroq.

  9. Прочитайте объявление: «Обед с 13:00 до 14:00». Вы пришли в 13:30. Что это значит?

    Tinglash

    «S» va «do» predloglari boshlanish va tugashni belgilaydi: s 13:00 — boshlanish, do 14:00 — tugash. Ular orasidagi har qanday vaqt tanaffusga tushadi.

  10. В анкете есть графа «Место рождения». Что туда пишут?

    Tinglash

    «Место рождения» grafasiga pasportdagi bilan bir xil yoziladi: shahar, shaharcha yoki qishloq, zarur boʻlsa viloyat va mamlakat. Hujjat bilan nomuvofiqlik anketani qaytarishga sabab.

  11. Выберите верную форму: «Сколько стоит … билет?»

    Tinglash

    Koʻrsatish soʻzi otga moslashadi: etot bilet (erkak), eta spravka (ayol), eto mesto (oʻrta), eti dokumenty (koʻplik).

  12. Выберите верную форму: «Я работаю здесь … года».

    Tinglash

    «Dva», «tri», «chetyre» dan keyin ot birlik qaratqich kelishigida turadi: dva goda, tri mesyatsa, chetyre dnya. Beshtadan koʻp bilan — koʻplik: pyat let.

  13. Выберите верную форму: «Вчера я … на работу».

    Tinglash

    Vaqt soʻzlari feʼl shaklini belgilaydi: vchera — oʻtgan (xodil), seychas — hozirgi (xozhu), zavtra — kelasi (poydu). Bu uch soʻzni birinchi tekshirish kerak.

  14. Что означает слово «квитанция»?

    Tinglash

    Kvitansiya pul toʻlanganini tasdiqlaydi. Uni saqlashadi: patent toʻlovida aynan kvitansiya toʻlov boʻlganini va oʻz vaqtida boʻlganini isbotlaydi.

  15. Прочитайте объявление: «Уважаемые пациенты! Приём врача только по предварительной записи». Где вы можете увидеть такое объявление?

    Tinglash

    «Pasiyent» va «vrach qabuli» soʻzlari faqat tibbiyotda uchraydi, shuning uchun eʼlon poliklinikada yoki kasalxonada osilgan. Bunday topshiriqlarda butun matnni tushunish shart emas: faqat bitta joyda uchraydigan bitta soʻzni topish kifoya.

  16. Прочитайте объявление: «Магазин работает с 9:00 до 21:00 без перерыва. Воскресенье — выходной». Когда магазин закрыт?

    Tinglash

    Topshiriqda doʻkon QACHON ishlamasligi soʻralyapti. Matnda vaqtga oid ikki koʻrsatma bor: ish soatlari va dam olish kuni. «Tanaffussiz» soʻzi tushlik variantini ataylab yopadi.

  17. Вы заполняете анкету. В строке «Гражданство» нужно написать:

    Tinglash

    «Fuqarolik» — davlatga mansublik, tugʻilgan joy ham, yashash joyi ham emas. Odam bir shaharda tugʻilib, boshqa davlatda yashab, uchinchisining fuqarosi boʻlishi mumkin. Anketalarda bu satrlar doim alohida.

  18. Выберите правильный вариант: «Я работаю ___ стройке».

    Tinglash

    Bu yerda oʻzbek tili sohibi uchun asosiy qiyinchilik: oʻzbekchada «в» va «на» farqi umuman yoʻq — ikkalasining oʻrnida bitta «-da» qoʻshimchasi turadi (zavodda, doʻkonda). Rus tilida esa ochiq maydonlar bilan «на»: na stroyke, na zavode, na rinke, na vokzale; yopiq xonalar bilan «в»: v magazine, v ofise, v bolnitse. Bu mantiq emas, anʼana — yodlash kerak.

  19. Выберите правильный вариант: «У меня нет ___».

    Tinglash

    Bu — oʻzbek tili sohiblarining eng koʻp uchraydigan xatosi, va sababi aniq. Oʻzbekchada «yoʻq» dan oldin soʻz oʻzgarmaydi: «hujjatlar yoʻq». Rus tilida esa «нет» doim qaratqich kelishigini talab qiladi: net vremeni, net deneg, net dokumentov. Oʻzingizni «net chego?» savoli bilan tekshiring.

  20. Выберите правильный вариант: «Вчера я ___ в поликлинику».

    Tinglash

    «Вчера» soʻzi oʻtgan zamonni koʻrsatadi va feʼl u bilan moslashishi shart. Bu yerda oʻzbekcha yordam beradi: unda ham zamon feʼlda belgilanadi (bordim — boraman). Gapda ishorani qidiring: vchera, seychas, zavtra.

  21. Как вежливо обратиться к незнакомому человеку на улице?

    Tinglash

    Notanish odamga «вы» deb murojaat qilinadi va uzr bilan boshlanadi: «Izvinite», «Prostite», «Budʼte dobry». Oʻzbekchada bu farq bor — «siz» va «sen», — shuning uchun tushunchaning oʻzi tanish; yodlash kerak boʻlgani rus tilidagi shakllar. Bunday boshlanishsiz iltimos talabga oʻxshab eshitiladi.

  22. Выберите правильный вариант: «Я живу ___ Москве».

    Tinglash

    Shahar, davlat va koʻpchilik yashash joylari nomlari bilan «в» yuklamasi qoʻyiladi: в Москве, в России. «В» dan keyin ot predlog kelishigida turadi. Oʻzbek tilida bu vazifani qoʻshimcha bajaradi (Moskvada), rus tilida esa yuklama va qoʻshimcha BIRGA keladi — shuning uchun ikkalasini ham eslab qolish kerak.

  23. Выберите правильный вариант: «Это моя ___ работа».

    Tinglash

    Rus otlarida jins bor, sifat esa doim oʻz otining jinsini oladi. Jinsni qoʻshimchadan bilish oson: -а va -я — ayol jinsi, undosh — erkak jinsi, -о va -е — oʻrta jins. Oʻzbek tilida jins umuman yoʻq, shuning uchun bu qoidani yoddan oʻrganish kerak: har bir yangi ot bilan uning jinsini ham eslab qoling.

  24. Выберите правильный вариант: «В моей семье два ___».

    Tinglash

    Два, три, четыре sonlaridan keyin ot birlikdagi qaratqich kelishigida turadi: два сына, три года. Беш va undan katta sonlardan keyin — koʻplikdagi qaratqich. Oʻzbek tilida sondan keyin ot doim oʻzgarmaydi (ikki oʻgʻil), rus tilida esa son shaklni oʻzgartiradi.

  25. Выберите правильный вариант: «У меня нет ___».

    Tinglash

    Rus tilida biror narsaning yoʻqligi «нет» soʻzi va qaratqich kelishigi bilan ifodalanadi: нет документов. Qoida doim ishlaydi, uni «нет чего?» savoli bilan tekshiring. Diqqat qiling: есть документы, ammo нет документов — inkorda shakl oʻzgaradi.

  26. Прочитайте объявление на двери: «Обед с 13:00 до 14:00». Вы пришли в 13:30. Что это значит?

    Tinglash

    «С» va «до» yuklamalari oraliqni belgilaydi: с 13:00 до 14:00 — ular orasidagi butun vaqt. Oraliq ichidagi har qanday vaqt tushlikka toʻgʻri keladi. Bunday eʼlonlar poliklinika, bank va migratsiya boʻlimi eshiklarida osilgan boʻladi.

  27. Прочитайте вывеску: «Вход только для сотрудников». Кто может войти в эту дверь?

    Tinglash

    «Сотрудник» — muassasa xodimi. «Только» soʻzi doirani cheklaydi: faqat xodimlar kirishi mumkin. Bunday taxtachalar poliklinika, bank va davlat muassasalarida uchraydi; yonida odatda tashrifchilar uchun alohida kirish boʻladi.

  28. Вы заполняете бланк. В строке «Дата рождения» нужно написать:

    Tinglash

    «Дата рождения» — kun, oy va yil: masalan, 05.03.1990. Rossiya blankalarida sana kun-oy-yil tartibida yoziladi. Maʼlumot pasport bilan raqamigacha mos boʻlishi shart: sanadagi farq — hujjatlarni qaytarishning eng koʻp uchraydigan sababi.

Matnni sintezator oʻqiydi

Toʻgʻri: / 32

Bu yerdagi tahlil tarix va huquqdagidan boshqacha. U yerda xato — faktni bilmaslik, tilda esa — ona tilidagi qoidani koʻchirish. Shuning uchun izohlar qiyosiy: ular «toʻgʻrisi shunday» deyish bilan cheklanmay, oʻzbek, tojik, qirgʻiz yoki ozarbayjon tili sohibi nega aynan shu xatoni qilishini aytadi.

Bu toʻrt tilning hech birida grammatik jins yoʻq — «моя новый работа» shundan. Soʻzlar orasidagi munosabatni u yerda qoʻshimcha ifodalaydi, rus tilida esa yuklama va qoʻshimcha birga ishlaydi — yuklamadan keyin tushib qolgan qoʻshimchalar shundan. Bu eʼtiborsizlik emas, odat.

Qayerga qaytish

Qolgan boʻlimlar — «Patent imtihoni uchun savollar va test» sahifasida.

Imtihon haqida hammasi — «Patent imtihoni» sahifasida.

Koʻp beriladigan savollar

Patent imtihonida rus tilidan nechta topshiriq bor?

Yigirma ikkitadan oʻn bittasi: tinglash 4, oʻqish 2, yozish 1, leksika va grammatika 4.

Tinglash boʻyicha majburiy chegara bormi?

Ha. «Tinglash» moduli boʻyicha 4 balldan kamida 2 ball olish kerak — bu yerda umumiy ball yetarli emas.

Nega topshiriqlar rus tilida, tahlil esa mening tilimda?

Chunki imtihonda topshiriqlar rus tilida jaranglaydi. Tarjimada mashq qilish — boshqa imtihonga tayyorlanish demak. Xato nimadaligini tushunish esa ona tilida osonroq.

Yordam